Όλοι λένε ότι τον εκτιμούν. Η φήμη του μπαίνει στο τραπέζι πριν από τον ίδιο. Τον έχεις ακούσει σε κουβέντες πριν τον συναντήσεις. Έχει προηγηθεί ένα «είναι δύσκολος», ένα «είναι ιδιαίτερος», ένα «άμα τον καταλάβεις…». Πριν γεμίσει το ποτήρι, ήδη έχει φορέσει ρόλους. Από πού κρατά η σκούφια του; Βουργουνδία. Όχι τη Βουργουνδία της καρτ-ποστάλ αλλά αυτή που σου ψιθυρίζει μύθους στα αυτιά. Εκείνη με τους στενούς δρόμους και τα χωράφια κομμένα σε μικρά κομμάτια, σαν να τα χάραξε χέρι με χάρακα. Κάθε σπιθαμή με σημασία. Κάθε κομμάτι γης αντικείμενο πόθου. Εκεί ο καιρός κάνει τα δικά του. Κρύο, υγρασία, άνοιξη που δοκιμάζει την υπομονή σου, χρονιές που σε ανεβάζουν και άλλες που σε προσγειώνουν. Μέσα σε αυτό το «τίποτα δεν είναι δεδομένο», το Pinot Noir έμαθε να στέκεται. Ένα μέρος που χτίζει χαρακτήρα με υπομονή και βάθος.
Η ιστορία του κουβαλά εμμονές. Στη Βουργουνδία οι πρώτες αναφορές εμφανίζονται ήδη από τον Μεσαίωνα, με το όνομα “Noirien” στα τέλη του 14ου αιώνα, σε μια εποχή όπου η περιοχή διεκδικούσε ποιότητα και ταυτότητα. Το 1395, ο Φίλιππος ο Τολμηρός παίρνει ξεκάθαρη θέση. Με επίσημο διάταγμα απομακρύνει το Gamay από τους αμπελώνες της Βουργουνδίας, θεωρώντας το «αγροίκο» και ακατάλληλο για τα κρασιά που ήθελε να εκπροσωπούν την περιοχή. Στη θέση του υπερασπίζεται το Pinot Noir ως ποικιλία λεπτότητας, ποιότητας και κύρους. Εκεί αρχίζει να χτίζεται συνειδητά η ταυτότητα της Βουργουνδίας και μαζί της, το βάρος που θα κουβαλά από τότε το Pinot Noir.Κι αφού μιλήσαμε για εμμονές, στη Βουργουνδία τίποτα δεν είναι ίσο με κάτι άλλο.Ο ίδιος δρόμος, το ίδιο χωριό, το ίδιο χώμα στο μάτι, κι όμως, διαφορετική αξία, διαφορετικό βάρος. Εκεί γεννήθηκε η ιδέα των κλάσεων γιατί κάθε κομμάτι γης έχει να σου πει κάτι άλλο. Οι αμπελώνες χωρίζονται σε επίπεδα. Από τα πιο ανοιχτά και καθημερινά μέχρι εκείνα που κουβαλούν ιστορία αιώνων. Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκονται τα Grand Cru. Μικρά κομμάτια γης με όνομα βαρύ. Για πολλούς άπιαστο όνειρο. Λίγο πιο κάτω τα Premier Cru, με χαρακτήρα έντονο και προσωπικότητα που ζητά προσοχή και την αξίζει. Και πιο χαμηλά, τα village και τα regional κρασιά, εκείνα που μιλούν πιο άμεσα, πιο ανθρώπινα. Όπως ο άγνωστος ντόπιος από το διπλανό τραπέζι που θα σου πιάσει την κουβέντα και θα σου αλλάξει όλο το βράδυ. Αν το Pinot Noir ήταν άνθρωπος, αυτό το σύστημα θα έμοιαζε με κοινωνική ιεραρχία που δεν την επέλεξε. Άλλος γεννήθηκε με το όνομα. Άλλος πασχίζει μια ζωή να το χτίσει. Άλλος απλώς ζει με ό,τι του έφερε. Κανείς όμως δεν γλιτώνει από τις συγκρίσεις.
Στη Βουργουνδία, το Pinot Noir μεγάλωσε γνωρίζοντας πως κάθε του βήμα θα μετρηθεί. Πως το ίδιο όνομα μπορεί να σημαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό, ανάλογα με το πού στάθηκε το πόδι του. Αν το Pinot Noir ήταν άνθρωπος, θα μεγάλωνε με αυτή τη νοοτροπία: λεπτομέρεια, υπομονή, πειθαρχία. Τρόπος ζωής. Έτσι έμαθε. Έτσι μεγάλωσε. Έτσι επιβίωσε. Έτσι ξεχώρισε. Κάποιες φορές μπορεί να δεις μια έπαρση αλλά όχι απ τον ίδιο. Από αυτούς που βρίσκονται γύρω του. Θέλει να ζυγίσεις την κατάσταση και τελικά να επιλέξεις αν θα μπεις σε αυτό το κύκλο ή όχι. Ο χαρακτήρας του καμία φορά θυμίζει μικρό παιδί. Από εκείνα που κλείνονται όταν υψώνεται ο τόνος. Που χαλάνε με την πίεση. Που ανθίζουν όταν τους αφήνεις χώρο. Το Pinot Noir έχει τη φήμη του απαιτητικού, στο αμπέλι και στο ποτήρι, επειδή ζητά ισορροπία. Ούτε υπερβολική ζέστη ούτε υπερβολικό κρύο. Αλλού γίνεται άγουρο, αλλού χάνει ένταση.Από εκεί προκύπτει και το στιλ του.Στο δωμάτιο είναι ο τύπος που κάθεται λίγο πιο πίσω. Παρατηρεί. Ακούει. Και ύστερα, όταν ταιριάξεις μαζί του, σε κερδίζει με λεπτομέρειες. Το Pinot Noir σπάνια παίζει με τη δύναμη. Κινείται σε λεπτές γραμμές, σε αρώματα που μετακινούνται, σε υφή, σε εκείνη τη γήινη πλευρά που εμφανίζεται αργά και σε κρατάει μόνιμα σε μια αναζήτησή. Κι αν όλα αυτά έπρεπε να πάρουν μορφή, τότε το Pinot Noir μάλλον θα ήταν θηλυκού γένους. Πιο περίπλοκο, πιο εύθραυστο, πιο απαιτητικό, πιο ενδιαφέρον, πιο γοητευτικό, πιο κλασάτο με βάθος και μυστήριο.
Κάπου εδώ ο άνθρωπος Pinot Noir αποκτά πολλά πρόσωπα γιατί είναι σοβαρός ταξιδιώτης. Θα τον συναντήσεις στη Γαλλία και εκτός Βουργουνδίας, στη Γερμανία ως Spätburgunder, στις ΗΠΑ στο Oregon και στην Καλιφόρνια, στη Νέα Ζηλανδία, στην Αυστραλία και αλλού. Πολλοί γοητεύτηκαν. Λιγότεροι κατάφεραν να διαχειριστούν τον λεπτεπίλεπτο χαρακτήρα του. Οι ίδιοι άνθρωποι σε άλλες χώρες μοιάζουν, χωρίς να είναι ίδιοι.
Στην Βουργουνδία: ο κλασικός. Λιγότερο “σόου”, περισσότερο βάθος. Έχει μια αίσθηση ότι μιλάει χαμηλά και σε αναγκάζει να πλησιάσεις.
Στην Γερμανία (Spätburgunder): πιο “καθαρός” και συχνά πιο δροσερός στην αίσθηση, σαν άνθρωπος που κρατάει μια απόσταση στην αρχή και μετά γίνεται πολύ σωστός φίλος.
Στο Oregon: ο τύπος που έχει ενέργεια και νεύρο, πιο φρέσκος, πιο “ζωντανός”, πιο εύκολο να τον βάλεις στην παρέα.
Στην California: πιο εξωστρεφής, πιο ώριμος, πιο “είμαι εδώ”. Μερικές φορές γίνεται και λίγο star, γιατί το κλίμα το επιτρέπει.
Στην Νέα Ζηλανδία: ο τύπος που σε κερδίζει με καθαρότητα και φρούτο, με μια δροσιά που σου κάνει “κλικ”.
Στην Tasmania: πιο “κομψός” και δροσερός χαρακτήρας, σαν άνθρωπος που δεν βιάζεται να αποδείξει τίποτα.
Το νόημα παραμένει απλό. Το Pinot Noir αλλάζει με τον τόπο, χωρίς να προδίδει τον εαυτό του.Και ύστερα έρχεται το ποτήρι. Εκεί φαίνεται το βάρος που κουβαλά. Με το Pinot Noir πίνεις κρασί και προσδοκία. Πίνεις μνήμη από άλλες φιάλες. Πίνεις ιστορίες που άκουσες. Πίνεις και τη φήμη της Βουργουνδίας, ακόμη κι όταν η φιάλη έρχεται από αλλού. Το κοιτάς λίγο παραπάνω. Το μυρίζεις πιο σοβαρά. Περιμένεις κάτι.Εκεί βρίσκεται το φορτίο του. Το βάρος του «πρέπει». Πρέπει να είναι κομψό. Πρέπει να είναι σύνθετο. Πρέπει να συγκινήσει. Πρέπει να σταθεί στο ύψος του ονόματός του. Μη “ψαρώνεις”. Άφησέ το να είναι αυτό που είναι.
Για μια πρώτη γνωριμία, δύο φιάλες που κυκλοφορούν στην Ελλάδα και δείχνουν διαφορετικές πλευρές του χαρακτήρα του:
Joseph Drouhin – Bourgogne Pinot Noir. Καθαρή, κλασική έκφραση. Λεπτότητα, ισορροπία, ήσυχος χαρακτήρας. Κρασί που σε αφήνει να πλησιάσεις με τον ρυθμό σου.
Cloudy Bay – Pinot Noir (New Zealand)Πιο φωτεινή εκδοχή. Άμεσο, ανοιχτό, με καθαρό φρούτο και δροσιά. Μια άλλη πλευρά του ίδιου ανθρώπου.Να θυμάστε, όπως και με τους ανθρώπους, δεν χρειάζεται να ταιριάζουμε με όλες τις ποικιλίες.
*Για λόγους συντομίας, στο παρόν κείμενο το αρσενικό γένος χρησιμοποιείται ως ουδέτερο και αναφέρεται σε όλα τα φύλα.
