Σε όλους μας συμβαίνει να καταλαβαίνουμε κάποιον από το περπάτημα του. Από τον ήχο που κάνουν τα κλειδιά του όταν περπατάει. Έτσι κι εδώ τον καταλαβαίνεις από το «περπάτημα» του.
Ένα βήμα σταθερό, γειωμένο, με εκείνη την αίσθηση ανθρώπου που ξέρει ποιος είναι και τι κουβαλά. Από αυτούς που τραβούν το βλέμμα με την παρουσία τους. Ο Syrah έχει ένα βάρος εσωτερικό, που λειτουργεί σαν άγκυρα και σαν πυξίδα μαζί.
Η καταγωγή του μας πάει στον βόρειο Ροδανό της Γαλλίας, σε πλαγιές από γρανίτη και σχιστόλιθο, που κοιτούν τον ποταμό και δοκιμάζουν τα όρια των αμπελουργών. Το Syrah έμαθε στη πειθαρχία, εκεί όπου ο άνεμος καθαρίζει τον αέρα και οι εποχές δεν χαρίζονται,. Οι αμπελώνες σε περιοχές όπως το Hermitage και το Côte-Rôtie έδωσαν στην ποικιλία αυτόν τον χαρακτήρα ακρίβειας και έντασης, μια ταυτότητα που συνδέεται με τη γη όσο και με τον χρόνο. Οι αποδόσεις συχνά παραμένουν χαμηλές, η κλίση των αμπελώνων απαιτεί δουλειά με τα χέρια, και κάθε χρονιά γράφει τη δική της εκδοχή στην ποικιλία και στη φιάλη.
Η ιστορία του κουβαλά μύθους. Κάποτε λεγόταν ότι ταξίδεψε από την Περσία, από μια πόλη του Ιράν με το όνομα Shiraz. Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι η καταγωγή του είναι γαλλική, από διασταύρωση των ποικιλιών Dureza και Mondeuse Blanche. Κι όμως, ο μύθος έμεινε. Ίσως γιατί ταιριάζει σε έναν χαρακτήρα που πάντα φαινόταν μεγαλύτερος από τον τόπο του.
Αν τον φανταστείς ως άνθρωπο, θα πρόκειται για κάποιον που μεγάλωσε σε περιβάλλον απαιτητικό και έμαθε ότι η ουσία γεννιέται μέσα από συνέπεια και επιμονή. Η φωνή του έχει χαμηλό τόνο, γεμάτο χροιά, μια βραχνάδα εμπειρίας, και ο λόγος του αφήνει επίγευση. Ξέρεις, σαν τον αγαπημένο σου ραδιοφωνικό παραγωγό. Το πιπέρι, ο καπνός, η μαύρη ελιά, το σκούρο φρούτο και εκείνη η γήινη αίσθηση που θυμίζει υγρό έδαφος μετά τη βροχή συνθέτουν την προσωπικότητά του. Στα νιάτα του δείχνει ένταση και ενέργεια· με τον χρόνο η ένταση μετατρέπεται σε βάθος και συνοχή, σαν άνθρωπος που ωριμάζει και επιλέγει τις λέξεις του με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Το Syrah έχει ένα ιδιαίτερο μείγμα εσωτερικής δύναμης και ελεγχόμενης επιθετικότητας. Η δομή του βασίζεται σε τανίνες σταθερές και σε αρωματική ένταση που χτίζεται με τον χρόνο. Στον αμπελώνα απαιτεί προσοχή. Ευαίσθητο στην υπερβολική υγρασία, ικανό να δώσει μεγάλα κρασιά όταν η απόδοση παραμείνει χαμηλή και η ωρίμαση φτάσει στο σωστό σημείο. Στα κατάλληλα χέρια γίνεται βαθύ και πολυδιάστατο. Σε αδιάφορη διαχείριση μετατρέπεται σε κουραστική υπερβολή. Στο ποτήρι στέκεται με βάρος. Το χρώμα του βαθύ, σχεδόν αδιαπέραστο. Τα αρώματα ανοίγουν σε στρώσεις. Πρώτα το φρούτο, έπειτα τα μπαχαρικά, μετά η γη και ο καπνός. Με τον χρόνο έρχονται δέρμα, καφές, γλυκόριζα. Ένας άνθρωπος που αποκαλύπτεται σταδιακά.
Κάποια στιγμή διέσχισε ωκεανούς και άλλαξε περιβάλλον. Στην Αυστραλία συστήνεται ως Shiraz και εκεί το ίδιο πρόσωπο φωτίζεται αλλιώς. Ο ήλιος γίνεται πιο γενναιόδωρος, το φρούτο ωριμάζει περισσότερο η ποικιλία αποκτά μεγαλύτερη εξωστρέφεια. Στην Barossa Valley και στο McLaren Vale η ζεστασιά του κλίματος χαρίζει στρογγυλότητα και ένταση, και το κρασί αποκτά μια άμεση, πληθωρική γοητεία. Η ρίζα όμως παραμένει ίδια. Το πιπέρι εξακολουθεί να υπάρχει, η δομή στηρίζει το σύνολο, η γη μιλά μέσα από κάθε γουλιά.
Αυτή η διπλή ταυτότητα εξηγεί γιατί το Syrah διχάζει. Για κάποιους αποτελεί σύμβολο δύναμης και έντασης. Για άλλους είναι παράδειγμα ισορροπίας και εξέλιξης στον χρόνο. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ποικιλία που προσαρμόζεται στον τόπο της, διατηρώντας τον πυρήνα της αναλλοίωτο.
Στη Νότια Αφρική κρατά μια πιο γήινη, αυστηρή γραμμή. Στη Χιλή ισορροπεί ανάμεσα στη φρεσκάδα και στη δομή. Στην Καλιφόρνια συχνά αποκτά στρογγυλεμένο σώμα και ώριμη έκφραση. Κάθε τόπος του δίνει άλλο ύφος, σαν άνθρωπος που μετακομίζει και επηρεάζεται από τη γλώσσα και τον ρυθμό της πόλης όπου ζει.
Και καθώς σήμερα γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Syrah, το ποτήρι γίνεται μια μικρή σκηνή όπου συναντιούνται όλες αυτές οι εκδοχές. Ένας χαρακτήρας με ιστορία αιώνων και παγκόσμια διαδρομή βρίσκει αφορμή να θυμίσει ότι η ταυτότητα χτίζεται μέσα από τόπο, χρόνο και επιλογές.
Το Syrah είναι ποικιλία που συνδέεται στενά με τη γαστρονομία. Στο τραπέζι, αναζητά πιάτα με ένταση και βάθος όπως κρέας στη σχάρα, καπνιστές νότες, πιάτα με μπαχαρικά και σάλτσες που έχουν χτίσει χαρακτήρα μέσα από το μαγείρεμα. Η δομή του κρατά το πιάτο, το πιπέρι συνομιλεί με τα μπαχαρικά, το φρούτο ισορροπεί την ένταση. Σε τέτοια περιβάλλοντα δείχνει τη γενναιοδωρία του. Με τον χρόνο στο ποτήρι ανοίγεται, μαλακώνει, αφήνει τις γωνίες να ενωθούν και δημιουργεί μια εμπειρία που απλώνεται στον ουρανίσκο, όπως η ζεστή από την ξυλόσομπα σε όλο το δωμάτιο. Υπάρχει εκείνη η αίσθηση ότι συνομιλεί μαζί σου, ότι κάθε λεπτό που περνά αλλάζει ελαφρώς τον τρόπο που εκφράζεται.
Για μια πρώτη γνωριμία με τον χαρακτήρα του, δύο φιάλες που κυκλοφορούν στην Ελλάδα και αποτυπώνουν διαφορετικές πλευρές του ίδιου ανθρώπου:
Delas Frères – Domaine des Grands Chemins Crozes-Hermitage
Βόρειος Ροδανός στην πιο κλασική του γραμμή. Πιπέρι, σκούρο φρούτο, ελιά, καπνός, δομή που στηρίζεται σε σταθερές τανίνες και οξύτητα που κρατά το σώμα σε τάξη. Ένα Syrah με μέτρο, βάθος και ρυθμό που χτίζεται σταδιακά.
Penfolds – Bin 28 Shiraz (Australia)
Ίδια ποικιλία, άλλη ενέργεια. Πιο ώριμο φρούτο, πιο γεμάτη αίσθηση, μπαχαρικά, σοκολάτα και ζεστός τόνος που γεμίζει το στόμα. Εξωστρεφές, γενναιόδωρο, με δύναμη που φαίνεται από την πρώτη γουλιά.
Να θυμάστε όπως και με τους ανθρώπους, χρειάζεται απλώς να βρίσκουμε τις ποικιλίες που μας ταιριάζουν.
*Για λόγους συντομίας, στο παρόν κείμενο το αρσενικό γένος χρησιμοποιείται ως ουδέτερο και αναφέρεται σε όλα τα φύλα.
